Wat beweegt de koers van USDJPY (de krachten achter dollar-yen)

Renteverschillen: de belangrijkste drijfveer

Het renteverschil tussen de Fed en de BoJ is op lange termijn de allerbelangrijkste drijfveer van USDJPY. Als de Amerikaanse rente flink hoger ligt dan de Japanse, stroomt geld naar de dollar om dat rentevoordeel mee te pakken. Dat duwt USDJPY omhoog.

Japan hield de rente jarenlang rond nul, terwijl de VS de rente in een normale cyclus verhoogde en verlaagde. In periodes van agressieve renteverhogingen door de Fed, zoals in 2022 en 2023, schoot USDJPY omhoog doordat het renteverschil sterk opliep. Omgekeerd: als de Fed de rente richting nul verlaagt (zoals in 2020), wordt het verschil kleiner en daalt USDJPY meestal.

Traders volgen de rente op Amerikaanse staatsobligaties (Treasury yields), vooral de 10-jaarsrente, als realtime graadmeter voor de renteverwachtingen. Stijgt de Amerikaanse rente, dan volgt USDJPY meestal. Daalt die rente, dan zakt USDJPY doorgaans ook.

De BoJ heeft een aantal van de meest agressieve monetaire instrumenten uit de geschiedenis van centrale banken ingezet

• Negatieve rente - De BoJ liet banken betalen voor het aanhouden van reserves, een instrument dat moest aanzetten tot meer kredietverlening
• Yield curve control (YCC) - De BoJ legde doelen vast voor de rente op staatsobligaties en kocht onbeperkt obligaties op om die doelen te verdedigen
• Kwantitatieve en kwalitatieve versoepeling - Enorme aankopen van staatsobligaties, ETF's en andere activa

Elke wijziging in dit beleid, zelfs een kleine aanpassing in de formulering, kan USDJPY binnen enkele minuten 100 pips of meer laten bewegen. Toen de BoJ de bandbreedte van haar yield curve control aanpaste, zag het paar een aantal van de grootste dagbewegingen in decennia.

De vlucht naar veilige havens

De Japanse yen is samen met de Amerikaanse dollar en de Zwitserse frank een van de belangrijkste veilige havens onder de valuta. Tijdens wereldwijde crises (beurscrashes, geopolitieke conflicten, spanningen in het financiële systeem) kopen beleggers vaak yen, waardoor USDJPY daalt.

Dat zorgt voor een interessante dynamiek: zowel de dollar als de yen zijn veilige havens, dus tijdens een crisis hangt de richting van USDJPY af van welke veilige haven wint. Bij een crisis die in de VS zelf ontstaat, kan geld naar de yen stromen (USDJPY omlaag). Bij een wereldwijde crisis buiten de VS stroomt geld vaak naar de dollar (USDJPY omhoog). Tijdens echte wereldwijde paniek kan het paar in beide richtingen hevig bewegen.

Ingrepen door de Japanse overheid

Het Japanse ministerie van Financiën heeft een goed gedocumenteerde geschiedenis van rechtstreekse interventies op de valutamarkt. Als USDJPY te snel stijgt en de yen te zwak wordt, kan het ministerie de BoJ opdracht geven om dollars te verkopen en yen te kopen. Dat veroorzaakt een plotselinge, scherpe daling van USDJPY.

Interventies zijn zeldzaam, maar spectaculair. In 2022 greep Japan meerdere keren in, toen USDJPY boven 145 en later opnieuw boven 150 uitkwam. Elke interventie liet het paar op één dag honderden pips bewegen. Alleen al de dreiging van een interventie kan een rally soms afremmen, omdat traders bang worden aan de verkeerde kant te staan.

Let op verbale waarschuwingen van Japanse functionarissen. Uitspraken als "we volgen de markt nauwlettend" of "we zijn klaar om in te grijpen" zijn signalen dat een interventie eraan kan komen.

Omdat de dollar de basisvaluta is, beïnvloeden alle belangrijke Amerikaanse cijfers USDJPY

• Non-Farm Payrolls - Sterke Amerikaanse banencijfers maken de dollar sterker en tillen USDJPY op
• CPI - Hogere inflatie maakt een hogere rente bij de Fed waarschijnlijker, wat USDJPY ondersteunt
• Rentebesluiten van de FOMC - Het rentepad van de Fed is de belangrijkste drijfveer aan Amerikaanse kant
• Amerikaans bbp - Groeicijfers beïnvloeden de vraag naar dollars

Japanse economische cijfers

• Japanse CPI - Inflatie boven het inflatiedoel van 2% van de BoJ kan speculatie over beleidswijzigingen aanwakkeren
• Tankan-enquête - Cijfers over het ondernemersvertrouwen die de BoJ nauwlettend volgt
• Japans bbp - Groeicijfers die de economische vooruitzichten beïnvloeden
• Handelsbalans - Omdat de Japanse economie op export draait, zijn handelscijfers belangrijk

Risicosentiment en aandelenmarkten

USDJPY heeft een opvallende correlatie met de wereldwijde aandelenmarkten, vooral met de Nikkei 225 (de belangrijkste Japanse aandelenindex) en de S&P 500. Als aandelen stijgen (risk-on), stijgt USDJPY meestal doordat er carry trades worden opgezet. Als aandelen dalen (risk-off), daalt USDJPY meestal doordat carry trades worden afgebouwd en de vraag naar de yen als veilige haven toeneemt.

Die correlatie is niet perfect, maar wel sterk genoeg dat veel USDJPY-traders bij hun analyse een oog op de aandelenfutures houden.

Denk aan het risico

USDJPY kan snel en ver bewegen, vooral rond BoJ-momenten en ingrepen door de Japanse overheid. Een beweging van 200 pips in één sessie is niet ongehoord. Zorg dat je stop loss en je positiegrootte rekening houden met dit soort volatiliteit, en trade nooit op een dag met een BoJ-aankondiging zonder duidelijk plan om het risico te beheersen.